Dierentuinen: Onmisbare rol door educatie, natuurbescherming en onderzoek

Bij de opening vandaag van het derde Wetenschappelijke Symposium van de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD) door Tweede Kamerlid Arne Weverling sprak hij over het nut en de noodzaak van dierentuinen bij educatie, natuurbescherming en wetenschappelijk onderzoek. Hij prees de NVD met hun expertise en zei ‘wees niet te bescheiden, laat je horen en voeg je in de discussie om mee te praten over goede oplossingen voor het bewaren van biodiversiteit’. Het symposium vond plaats in Apenheul in Apeldoorn.

Tijdens dit symposium presenteerden onderzoekers van de universiteiten van Leiden, Utrecht, Groningen en Wageningen voor het eerst in één symposium hun onderzoeken die gericht zijn op zowel de dieren als de bezoekers van een dierentuin!

De  Universiteit van Leiden deed in Diergaarde Blijdorp onderzoek naar de band tussen bezoekers en een dierentuin.  Net deze week werden de eerste resultaten bekend. Er is gekeken naar gedrag van bezoekers, hun reactie op de aangeboden informatie, de relatie tussen de band met de dierentuin en het doneren en de bereidheid om de dieren niet te voeren en mensen die dat doen er op aan te spreken.

In Apenheul is er door de Universiteit van Leiden onderzoek gedaan naar emotionele expressies bij mensen en  mensapen (in dit geval bonobo’s en orang-oetans). Zowel bij apen als bij mensen trekken emotionele foto’s het snelst de aandacht. Bij mensen trekken agressieve emoties de meeste aandacht. Bij bonobo’s trekken juist positieve emoties de aandacht.

Dierentuinen zetten zich in voor educatie en soortenbehoud. Hoe kun je nu bij basisschool leerlingen deze boodschap overbrengen? De universiteit van Wageningen start een onderzoek bij Ouwehands Dierenpark naar hoe je kennis en bewustwording bij kinderen van groep 5 en 7 van de basisschool kunt bevorderen ten aanzien van het uitsterven en beschermen van soorten en hun leefgebied. Door gebruik te maken van het ‘hoofd/hart/handen’ principe waarbij dan aandacht is voor ‘denken/voelen/doen’ gecombineerd met een programma in drie delen (voor- hoofd- en naprogramma) wordt onderzocht wat er voor zorgt dat de boodschap goed beklijft. Het is de bedoeling dat dit onderzoek in een latere fase bij duizenden leerlingen van scholen rondom Ouwehands Dierenpark wordt uitgezet.

De Universiteit van Groningen doet al jaren onderzoek naar hoe mensen in beweging komen voor duurzaam gedrag. Belangrijk daarbij is welke factoren het gedrag van mensen kunnen beïnvloeden en welke waarden daarbij precies van belang zijn. Een aantal voorwaarden daarvoor zijn: borduur voort op de al bestaande milieu identiteit (als je al iets voor het milieu hebt gedaan ben je eerder geneigd dat te blijven doen), laat het bedrijf waar je werkt het voortouw nemen, zorg voor een aansprekend design van gebruiksvoorwerpen, die het goede gedrag oproepen, informeer de mensen en laat ze een commitment uitspreken ( ik beloof….). Met name het laatste helpt de ‘niet actieve milieubewuste’ mensen tot verbetering van hun milieubewuste gedrag.

Nog steeds is onderzoek naar het welzijn van dieren in dierentuinen een belangrijk issues voor de NVD. Om te veel inteelt te voorkomen is genetisch onderzoek gedaan naar de samenstelling van twee groepen bavianen in WILDLANDS Adventure Zoo Emmen en DierenPark Amersfoort. De inteelt neemt af door onderlinge uitwisseling van dieren, ook al komen ze oorspronkelijk uit éénzelfde groep en zijn ze later gesplitst. Verrassend genoeg bleek ook dat de geregistreerde moeders niet altijd de werkelijke moeder waren.

Bij de presentatie over onderzoeken in aquaria kwam een bijzonder feit boven water: Dierentuinen proberen in aquaria met levende koralen een kopie van de natuur op te bouwen. Na onderzoek blijkt dat er grote aantallen bijzondere eencellige dieren voorkomen, die ook in de koraalriffen in oceanen te vinden zijn. Die eencellige dieren met een klein skeletje in zich, zijn hetzelfde als hun fossiele voorvaderen. Met die eencelligen kunnen de onderzoekers zelfs nagaan hoe het klimaat in de afgelopen eeuwen is veranderd.

Op de onderzoeksvraag naar waarom bonobo mannen (een mensapensoort) minder oud worden dan vrouwelijke bonobo’s bleek dat de bonobo mannen minder bestand zijn tegen stress en minder goed lichamelijk beschermd zijn tegen ouder worden. Ook lijkt het dat het minder goed werkende immuunsysteem van bonobo mannen zorgt voor een korter leven.

Tot slot werd een 24/7 dierenwelzijnsprogramma gepresenteerd, waarmee de levens van de dieren kunnen worden verrijkt. De dierentuinen zijn verantwoordelijk voor het dierenwelzijn, gedurende het leven van de dieren. Door in hun verblijven te zorgen voor voldoende variaties, die 24/7 plaats vinden, kunnen de dierentuinen zorgen voor een beter dierenwelzijn. De dierentuinen hebben tenslotte de verantwoordelijkheid voor de dieren die zij onder hun hoede hebben.

Tijdens het symposium hebben 24 studenten van de universiteiten van Antwerpen, Groningen, Leiden, Nijmegen, NHTV, Utrecht en Wageningen hun onderzoeksposters mogen presenteren in de zogenaamde ’60 seconds of fame’ waarbij ze in één minuut de kans kregen op het centrale podium hun onderzoek toe te lichten. Zoë Goldsborough van de universiteit van Utrecht kreeg de prijs voor de beste poster over “The effect of visitor density on behaviour of two Siberian Tigers,’ en Roy van de Berg, die onderzoek deed voor het Dolfinarium Harderwijk over ‘Growing up socially: the role of mother-calf separations and behavioural development of a dolphin call’ kreeg de prijs voor de beste presentatie.

De presentaties en posters zijn vanaf 31 mei 2018 te vinden op www.nvddierentuinen.nl

Dit symposium is mogelijk gemaakt door Apenheul in Apeldoorn, KMDA Antwerpen en de Universiteiten van Groningen, Leiden, Utrecht,  Tilburg en Wageningen en is een initiatief van de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen

Apenheul trapt nieuw seizoen af met flinke babyboom

Foto: Apenheul

Recordaantal ringstaartmaki’s, de allereerste kroonmakibaby en een kleine bonobo
Een goed begin van de lente in Apenheul: bij de ringstaartmaki’s zijn maar liefst 6 baby’s geboren. Daarmee heeft de groep zich uitgebreid tot een recordaantal van 30 dieren. Niet eerder leefden er in het apenpark zoveel ringstaartmaki’s in één groep. Afgelopen weekend werd bovendien de allereerste kroonmaki ooit in Apenheul geboren en kwam er ook nog een roodbuikmaki ter wereld. Er is dus veel te zien voor alle gasten, die het park vanaf vrijdag 30 maart weer kunnen bezoeken.

Foto: Apenheul

Nieuwe, jonge dieren
In de lente breekt bij verschillende apensoorten het geboorteseizoen aan. Vooral in het Madagaskargebied van Apenheul (waar verschillende soorten halfapen los tussen de bezoekers lopen) is het raak. Bij de ringstaartmaki’s zijn al 6 baby’s geboren en er is zeker nog één dame zwanger. Ook heeft het koppel kroonmaki’s, dat sinds 2016 in het apenpark woont, voor het eerst een kleintje gekregen. Verder hebben de roodbuikmaki’s dit weekend een gezond jong op de wereld gezet en beviel bonobo Jill op Valentijnsdag al van een gezonde zoon. De komende tijd zullen er overigens nog meer geboortes volgen, want ook in de populaire doodshoofdapengroep zijn meerdere dames zwanger.

Eerder open
Bezoekers kunnen vanaf vrijdag 30 maart genieten van al die jonge dieren. Apenheul opent de poorten van het park eerder dan voorgaande jaren: tijdens het Paasweekend van vrijdag 30 maart t/m maandag 2 april en het daaropvolgende weekend van zaterdag 7 en zondag 8 april. Hierna is het park aaneengesloten open van zaterdag 14 april t/m zondag 4 november. Door in de twee weekenden open te gaan, hoopt Apenheul de bezoekersstromen in het park nog beter te spreiden en alle bezoekers een unieke beleving met de (loslopende) apen mee te geven.

Nieuwe gorillaleider
Vorige week arriveerde nieuwe gorillaleider Bao Bao in Apenheul. Hij zal de huidige gorillaleider Jambo opvolgen, die momenteel ook nog in Apenheul is. Bao Bao maakt nu achter de schermen kennis met een aantal vrouwen uit de groep. Wie gelukt heeft, kan een glimp van hem opvangen wanneer hij zich laat zien bij het raam van zijn verblijf. Wanneer Bao Bao voor het eerst op zijn deel van het gorilla-eiland te zien zal zijn, is nog niet bekend.

Voor actuele openingsdagen en tijden, zie: www.apenheul.nl

Dierenrijk compleet verrast door vroeg geboren olifantje!

De dierverzorgers van Dierenrijk werden vanochtend compleet verrast. Olifant Htoo Yin Aye bleek al bevallen te zijn van haar jong, ruim vier maanden voor het werd verwacht. Het is de eerste keer dat er een olifantje in Dierenrijk is geboren.

Foto: Moeder Htoo Yin Aye, het pasgeboren jong, en grote zus Mai Palai.

De olifantenverzorgers zagen het jong vanochtend ineens staan tussen de andere vier olifanten. Het pasgeboren olifantje maakt het tot nu toe goed. “We hebben op een afstandje al kunnen zien dat het jong aan het drinken is, een ontzettend goed teken. Ook de andere olifanten reageren gelukkig heel goed op de kleine,” zegt hoofd dierverzorging Stephan Rijnen. De verzorgers hebben het geslacht van het jong nog niet kunnen bepalen.

Olifantenfamilie
Het is niet de eerste keer dat Htoo Yin Aye drachtig is. Twee van haar eerdere jongen Ma Palai en Thuya wonen ook in Dierenrijk, maar zijn er niet geboren. De vader van het kleine olifantje is Sibu, en woont ook in Dierenrijk. De groep olifanten vormt nu samen een mooie familie.

Giraffe geboren in Beekse Bergen!

Foto: Beekse Bergen

Bij Beekse Bergen start de lente met de geboorte van een Nubische giraffe. In de nacht van 19 op 20 maart is moeder Theluji, na een draagtijd van 15 maanden, bevallen van een gezonde zoon Finn. Moeder en zoon maken het goed.

Geen kleintje
Finn is geen kleintje, hij is zelfs extreem groot. 1 meter en 90 centimeter, dat is 10 centimeter langer dan normaal. Bezoekers van het Safaripark kunnen Finn bewonderen in de stal van het giraffenverblijf. De tijden van kraamvisite variëren wel, want moeder en zoon hebben hun rust nog nodig. Beekse Bergen is erg blij met de komst van Finn.

Vier centimeter per week
Finn is dus al bijna twee meter groot en weegt ongeveer 50 kilo. Het eerste jaar drinkt een jonge giraffe melk bij zijn moeder. Daarnaast begint hij ook al andere voeding te eten. Dat eten heeft hij nodig om goed te kunnen groeien. Als een giraffe één jaar oud is, is hij al twee keer zo groot als bij zijn geboorte. Dat betekent dat hij gemiddeld bijna vier centimeter per week groeit!

Een groot hart
Giraffes hebben een hele lange nek. Dat betekent dat hun hart heel hard moet pompen om genoeg bloed naar hun kop te brengen. Een giraffenhart is dan ook het grootste hart van alle dieren op het land. Het weegt bijna elf kilo. Om al het bloed rond te pompen, klopt het hart van een giraffe twee keer zo snel als dat van een mens.

Tweestryd opent 29 maart

Foto: WILDLANDS

Tweestryd, de nieuwste familieattractie van WILDLANDS, opent op donderdag 29 maart. Vanaf volgende week kunnen snelheidsduivels tijdens openingstijden tegen elkaar strijden tijdens een sensationele rit door de oude mijn in Serenga. Tweestryd is namelijk een family duel coaster, waarbij in twee banen naast elkaar geracet wordt.

WILDLANDS wil abonnementhouders graag als één van de eersten kennis laten maken met Tweestryd. Daarom opent het park vanaf Goede Vrijdag vier dagen lang een uur eerder. WILDLANDS is dan exclusief voor hen geopend van 9:00 tot 10:00 uur. Aanmelden is verplicht: www.wildlands.nl/aanmeldentweestryd.

Tweestryd ligt in Serenga. Deze wereld staat in het teken van zorgen voor de natuur. De verhaallijn rondom de attractie past dan ook bij dit thema. De naam Tweestryd symboliseert de enorme strijd die de lokale bevolking van Serenga ruim 40 jaar geleden voerde met de mijnbouwgigant om de mijn te sluiten. De oude mijn is inmiddels omgebouwd tot een attractie waar toeristen vanaf 29 maart 2018 letterlijk tegen elkaar racen voor het goede doel. Tweestryd: een mijn met een missie.

Nieuwe gorillaleider Apenheul gearriveerd

Foto: Apenheul

Apenheul zet belangrijke stap binnen fokprogramma voor gorilla’s
De nieuwe gorillaleider van Apenheul is op 19 maart gearriveerd. De 33-jarige Bao Bao uit Taipei Zoo in Taiwan gaat de huidige gorillaleider Jambo opvolgen. Dit heeft alles te maken met het internationale fokprogramma voor gorilla’s in dierentuinen, waar Apenheul onderdeel van is. Bao Bao heeft nog niet eerder voor nakomelingen gezorgd. Hij kan daarom een belangrijke rol spelen binnen het fokprogramma, dat als doel heeft om genetisch gezonde groepen gorilla’s in dierentuinen te houden. Voorlopig verblijft de nieuwe man nog achter de schermen. Hij is inmiddels geïntroduceerd met de eerste gorillavrouw en zal de komende tijd stap voor stap kennismaken met de andere gorillavrouwen.

 

Foto: Apenheul

Nieuwe hoop voor fokprogramma
Apenheul, expert op het gebied van apen sinds 1971, maakt een belangrijke, maar ook spannende keuze door de onervaren Bao Bao te introduceren als de nieuwe leider van de gorillagroep. Bao Bao heeft nog nooit eerder een gorillagroep geleid en niet eerder voor nakomelingen gezorgd. Toch zijn dit juist belangrijke redenen voor zijn komst naar het apenpark. Frank Rietkerk, zoölogisch directeur van Apenheul en coördinator van het fokprogramma voor gorilla’s: “Bao Bao heeft in Taipei Zoo jarenlang alleen geleefd. In Apenheul kan hij onderdeel worden van een grote, sociale groep gorilla’s en zich gaan voortplanten. Bao Bao speelt een heel belangrijke rol binnen het fokprogramma. Zijn genen komen nog niet voor onder de gorilla’s in dierentuinen wereldwijd en zijn erg belangrijk om genetisch gezonde groepen gorilla’s in dierentuinen stand te houden. We zijn dus ontzettend benieuwd hoe hij zich de komende tijd gaat ontwikkelen.”

De keuze voor Bao Bao is niet zomaar gemaakt. Frank: “Daar zijn jaren overheen gegaan. Onze gorillaverzorgers zijn in 2017 al naar Taipei Zoo gereisd om Bao Bao te observeren en te helpen met zijn dagelijkse verzorging. Dit was belangrijk om meer te weten te komen over Bao Bao en zijn achtergrond. Dat neemt niet weg dat de introductie spannend zal worden. Gelukkig hebben we in Apenheul sinds 1976 ervaring met het houden van gorilla’s. Als echte apenexpert zien wij deze uitdaging er daarom als één die voor ons is weggelegd.”

Vertrek Jambo
Ook de reden van het vertrek van huidige gorillaleider Jambo heeft alles te maken met het fokprogramma voor gorilla’s. In de afgelopen 13 jaar zorgde de 23-jarige zilverrug voor maar liefst 8 gezonde kinderen. Frank: “Jambo’s genen zijn goed vertegenwoordigd onder de gorilla’s in dierentuinen wereldwijd. Ook willen we voorkomen dat Jambo met zijn dochters gaat paren. De gorillavrouwen in Apenheul krijgen nu al een tijdje de anticonceptiepil, maar voor het welzijn van de groep is het niet goed als er te lang geen kinderen worden geboren. Daarom is het tijd voor een nieuwe man in de groep. Wanneer en waarheen Jambo zal verhuizen, is nog niet bekend. Het toekomstige verblijf moet eerst voldoen aan alle richtlijnen die het fokprogramma hieraan stelt. Wat vaststaat, is dat Jambo’s zonen Wimbé, Mapasa en M’Zungu met hem meegaan. Zij zullen verder leven als mannengroep.  Dit komt zowel in het wild als in andere dierentuinen vaker voor.

In het wild
Gorilla’s worden in het wild ernstig bedreigd. Met fokprogramma’s houden dierentuinen gezonde groepen gorilla’s in stand. Frank: “Apenheul heeft als missie om liefde voor dieren en natuur bij bezoekers te stimuleren. Wij zien de gorilla’s als de ambassadeurs voor hun soortgenoten in het wild. Door bezoekers meer over de gorilla’s te leren, hopen wij bij te dragen aan bewustzijn om zuinig te zijn op de aarde, zodat deze prachtige dierensoort in het wild behouden blijft.”

Kijk voor meer informatie over de ‘wisseling van de macht’ bij de gorilla’s in Apenheul op: www.apenheul.nl/gorillas

Hyenapuppy geboren in DierenPark Amersfoort

Foto: Dierenpark Amersfoort

Hyena Osaghie is bevallen van een jong in DierenPark Amersfoort. “Wij zijn erg blij met dit mooie geboortenieuws. Moeder en jong maken het goed”, vertelt hoofddierverzorger Willem Verdonck. “Het kleintje drinkt goed en is erg nieuwsgierig.” De Amersfoortse dierentuin beheert het Europese stamboek voor de gevlekte hyena’s.

Foto: Dierenpark Amersfoort

Het kleintje is het jongere broertje of zusje van de tweeling die 1,5 jaar geleden is geboren in de Amersfoortse dierentuin. “Hyena’s leven in een hechte clan, waarbij de vrouw de baas is”, zegt Willem. “De gezinsuitbreiding zal voor extra dynamiek zorgen in de groep.” Het geslacht van het jong is nog niet bekend.

De nieuwkomer en kersverse moeder Osaghie verblijven nog achter de schermen in hun binnenverblijf. “Het jong kwam zaterdagnacht in een hol buiten ter wereld”, vertelt de hoofdverzorger. “De volgende ochtend kwam de moeder naar het binnenverblijf en daar verblijft het tweetal nu.” Voorlopig blijven moeder en jong lekker warm in de kraamkamer, als alles goed blijft gaan is het jong over een paar weken buiten te bewonderen in DierenPark Amersfoort.

Luiaardjong DierenPark Amersfoort blijkt mannetje

Foto: Dierenpark Amersfoort

Het geslacht van het kleine luiaardje in DierenPark Amersfoort is bekend. “Het jong van moeder Amaka blijkt een jongen te zijn”, vertelt dierverzorger Thijs Zonnenberg.

Een jonge luiaard houdt zich de eerste maanden stevig vast aan de buik van zijn moeder en daar heeft ook het vijf maanden oude mannetje van de Amersfoortse dierentuin gehangen. “Nu het kleintje steeds vaker zelfstandig op onderzoek uitgaat, hebben wij een plukje haar kunnen afnemen”, vertelt Thijs. “Het geslacht van een luiaard is lastig te bepalen en daarom maken wij gebruik van een DNA-test om duidelijkheid te krijgen.”

Nu het geslacht van de luiaard bekend is, kan er eindelijk een naam voor het jong worden bedacht. “Suggesties voor een leuke jongensnaam zijn welkom via het bericht over de luiaard op de Facebookpagina van ons park”, merkt Thijs op. “Het liefst een korte naam passend voor een luiaard.” Er wonen in totaal vijf luiaards in het donkere nachtdierenverblijf in DierenPark Amersfoort.

WILDLANDS Week van de Vrijwilliger

In WILDLANDS start vrijdag 16 februari de Week van de Vrijwilliger. Het park vraagt hiermee aandacht voor het werk van deze onmisbare gastheren en -vrouwen. In de WILDLANDS Week van de Vrijwilliger wordt elke dag een vlog op de Facebook-pagina van het park geplaatst. In deze vlogs vertellen vrijwilligers over hun boeiende werkzaamheden. Op vrijdagmiddag 23 februari wordt de week afgesloten met een presentatiemiddag in het ATLAS Theater. Momenteel telt WILDLANDS 97 vrijwilligers. Het is voor het park wenselijk dat dit een grotere groep wordt en daarom houdt WILDLANDS twee keer per jaar een selectie- en opleidingsronde. De werving- en selectieronde van het voorjaar loopt nog tot en met 24 februari en deze wordt dus afgesloten met de WILDLANDS Week van de Vrijwilliger.

 

Vrijwilligers van WILDLANDS zijn voornamelijk gastheer/gastvrouw in het park. Ze voorzien gasten van informatie en zijn de ogen en oren van het park, maar maken bijvoorbeeld ook ‘gewoon’ een praatje. Daarnaast dragen vrijwilligers bij aan de veiligheid van mens en dier in het park. WILDLANDS is dan ook bijzonder blij met én trots op alle vrijwilligers die zich voor het park inzetten.

WILDLANDS Week van de Vrijwilliger:
•             16 – 22 februari: iedere dag een vrijwilligers-vlog op Facebook
•             Van dag 1 (16 februari) tot en met dag 5 (20 februari) kan men zich opgeven voor de presentatie over vrijwilligerswerk in WILDLANDS via aanmelden@wildlands.nl
•             De presentatie vindt op 23 februari plaats in het congrescentrum. Aanmelden is verplicht. Mensen die zich aangemeld hebben krijgen bericht over plaats en tijd.
•             Er zijn maximaal 50 plekken beschikbaar voor de presentatie. Vol = vol
•             Potentiële vrijwilligers kunnen solliciteren tot en met 24 februari via de website van WILDLANDS. Daarna vindt de selectie plaats.
•             De eerstvolgende wervings- en selectieronde voor vrijwilligers is in het najaar.

Traktatie voor Xing Ya en Wu Wen vanwege Chinees Nieuwjaar

Foto: Ouwehands DierenPark

In het kader van Chinees Nieuwjaar mochten op donderdag 15 februari de reuzenpanda’s Xing Ya en Wu Wen in Ouwehands Dierenpark diverse traktaties in ontvangst nemen. In hun buitenverblijven troffen zij in de bomen verschillende rode lekkernijen aan. Volgens Chinese traditie is het gebruikelijk om elkaar met Chinees Nieuwjaar met rood papier ingepakte cadeaus te geven. De rode kleur symboliseert namelijk geluk. De eetbare versieringen bestonden uit pandabrood met een rode laag. Deze natuurlijke kleuring is toegevoegd door middel van bietensap. De dierverzorgers hebben de lekkernijen speciaal in de bomen bevestigd zodat de klimtechnieken van de reuzenpanda’s op de proef werden gesteld. Dit leverde leuke beelden op en de traktaties vielen vooral bij het mannetje Xing Ya in de smaak. Het is voor beide reuzenpanda’s het eerste Chinees Nieuwjaar in Nederland.